Sabit Protez

Sabit protez, kaybedilmiş diş dokusunun veya eksik dişlerin fonksiyonunu ve görünümünü yeniden kazandırmak amacıyla hazırlanan, hasta tarafından günlük olarak çıkarılıp takılmayan diş restorasyonlarının genel adıdır. Kuronlar (kaplamalar), diş destekli köprüler ve implant üstü sabit restorasyonlar bu grupta değerlendirilebilir.

Sabit protez tedavisinde amaç yalnızca eksik bir dişin yerini doldurmak veya hasarlı bir dişi kaplamak değildir. Çiğneme fonksiyonunun yeniden düzenlenmesi, dişlerin birbirleriyle olan temaslarının korunması, kapanışın doğru oluşturulması ve mümkün olduğunca doğal bir görünüm elde edilmesi tedavinin önemli parçalarıdır.

Dentsmile Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği'nde Üsküdar sabit protez tedavisi planlanırken mevcut dişlerin durumu, eksik diş sayısı, diş eti ve kemik sağlığı, kapanış ilişkisi ve hastanın estetik beklentileri birlikte değerlendirilir. Tedavi seçimi yalnızca kullanılacak materyale göre değil, ağız içerisindeki mevcut koşullara göre yapılmalıdır.

Sabit Protez Hangi Durumlarda Uygulanır?

Sabit protezler farklı klinik ihtiyaçlarda kullanılabilir.

Özellikle;

• İleri derecede madde kaybetmiş dişlerin restorasyonunda,

• Büyük kırıkların bulunduğu dişlerde,

• Uygun kanal tedavili dişlerin korunmasında,

• Bir veya daha fazla diş eksikliğinin giderilmesinde,

• Eski ve uyumunu kaybetmiş kuron veya köprülerin yenilenmesinde,

• İmplantların üzerine kalıcı diş yapılmasında,

• Uygun vakalarda dişlerin form ve renk problemlerinin düzeltilmesinde

sabit protez tedavilerinden yararlanılabilir.

Ancak her hasarlı dişin kuronla kaplanması veya her diş eksikliğinin köprüyle tamamlanması gerekmez. Daha konservatif bir tedaviyle yeterli sonuç alınabilecek durumlarda doğal diş dokusunun korunması öncelikli olmalıdır.

Sabit Protez Çeşitleri Nelerdir?

Sabit protez tek bir tedavi yöntemini ifade etmez. Hastanın ihtiyacına göre farklı restorasyonlar hazırlanabilir.

Kuron

Kuron, ileri derecede madde kaybetmiş bir dişin kalan dokularını çevreleyerek dişin formunu ve fonksiyonunu yeniden oluşturmak amacıyla hazırlanan restorasyondur.

Halk arasında sıklıkla diş kaplama olarak adlandırılır.

Geniş çürükler, kırıklar veya büyük restorasyonlar nedeniyle diş dokusunun önemli bir bölümü kaybedilmişse kuron tedavisi değerlendirilebilir.

Diş Köprüsü

Bir veya daha fazla dişin eksik olduğu durumlarda boşluğun komşu dişlerden destek alınarak tamamlanmasına sabit köprü protezi denir.

Klasik köprülerde eksik dişin iki tarafındaki uygun dişler hazırlanarak proteze destek oluşturur.

Ancak sağlıklı komşu dişlerin hazırlanmasını gerektirmesi nedeniyle, özellikle tek diş eksikliklerinde implant seçeneği de tedavi planlamasında değerlendirilmelidir.

İmplant Üstü Sabit Protez

Eksik dişlerin yerine yerleştirilen implantların üzerine hazırlanan sabit restorasyonlardır.

Tek bir implant üzerine tek kuron yapılabileceği gibi birden fazla implant kullanılarak sabit köprüler veya tam çene restorasyonları hazırlanabilir.

İmplant üstü sabit protezlerde doğal komşu dişlerden destek alınmasına gerek kalmadan eksik diş bölgesinin restore edilmesi mümkün olabilir.

Sabit Protez Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavi öncesinde ağız ve dişlerin ayrıntılı değerlendirilmesi gerekir.

Diş eti hastalığı, aktif çürük veya tedavi edilmesi gereken enfeksiyon bulunuyorsa protez aşamasından önce bu problemlerin kontrol altına alınması önemlidir.

Kuron veya diş destekli köprü planlanıyorsa destek olacak dişler restorasyona uygun şekilde hazırlanır.

Ardından geleneksel ölçü veya dijital ağız içi tarama yöntemiyle dişlerin kaydı alınır.

Elde edilen ölçüler üzerinden restorasyonun;

• Dişlerle uyumu,

• Komşu dişlerle temasları,

• Çiğneme yüzeyi,

• Kapanış ilişkisi,

• Rengi,

• Formu

planlanır.

Restorasyon hazırlandıktan sonra ağız içerisinde prova ve gerekli kontroller yapılır. Uyumun uygun olduğuna karar verildiğinde protez dişe veya implant üzerine sabitlenir.

Sabit Protezlerde Dijital Ölçü

Günümüzde sabit protez tedavilerinde geleneksel ölçü yöntemlerinin yanında dijital ağız içi tarayıcılardan da yararlanılabilir.

Ağız içi tarayıcı ile hazırlanan dişlerin ve çevre dokuların üç boyutlu dijital kaydı oluşturulur.

Dijital ölçüler CAD/CAM sistemlerine aktarılarak restorasyonun bilgisayar ortamında tasarlanmasına imkân verebilir.

Dijital sistemlerin kullanılması özellikle geleneksel ölçü materyallerinden rahatsız olan hastalar açısından daha konforlu bir ölçü süreci sağlayabilir. Bununla birlikte başarılı bir sabit protez için teknoloji kadar doğru diş hazırlığı, diş eti sağlığı, uygun materyal seçimi ve restorasyonun ağız içerisindeki uyumu da önemlidir.

Sabit Protezlerde Hangi Materyaller Kullanılır?

Sabit protezlerin üretiminde farklı materyaller kullanılabilir.

Bunlar arasında;

• Zirkonyum,

• Lityum disilikat gibi tam seramik materyaller,

• Metal destekli porselen,

• Farklı seramik sistemleri

yer alabilir.

Hangi materyalin kullanılacağı yalnızca estetik beklentiye göre belirlenmemelidir.

Restorasyonun ön veya arka bölgede olması, üzerine gelecek çiğneme kuvvetleri, mevcut diş dokusunun miktarı, restorasyonun kalınlığı, köprü açıklığı ve hastanın diş sıkma alışkanlığı gibi faktörler materyal seçiminde dikkate alınmalıdır.

Zirkonyum Sabit Protez

Zirkonyum, günümüzde sabit protezlerde kullanılan materyallerden biridir.

Yüksek mekanik dayanıklılığı nedeniyle hem ön hem de arka bölgelerde çeşitli restorasyonlarda kullanılabilir. Uygun seramik sistemleriyle doğal diş görünümüne yakın estetik sonuçlar elde edilebilir.

Ancak her sabit protezin zirkonyumdan yapılması gerektiği şeklinde bir yaklaşım doğru değildir.

Ön bölgede estetiğin ön planda olduğu bazı vakalarda farklı seramik materyaller tercih edilebilirken, yüksek çiğneme kuvvetlerinin bulunduğu bölgelerde farklı mekanik özelliklere ihtiyaç duyulabilir.

Materyal seçimi hastaya ve restorasyona özel yapılmalıdır.

Sabit Protez ile Hareketli Protez Arasındaki Fark

Sabit protezler hasta tarafından günlük olarak çıkarılmaz. Dişlere veya implantlara sabitlenmiş şekilde kullanılır.

Hareketli protezler ise hasta tarafından ağızdan çıkarılıp yeniden takılabilir.

Çok sayıda dişin eksik olduğu veya sabit restorasyon için yeterli diş ya da implant desteğinin bulunmadığı bazı hastalarda hareketli protezler tercih edilebilir.

Günümüzde implant tedavileri sayesinde daha önce yalnızca hareketli protezle tedavi edilebilen bazı vakalarda sabit restorasyon seçenekleri de değerlendirilebilmektedir.

Sabit Köprü mü İmplant mı?

Tek veya birkaç diş eksikliğinde sık karşılaştığımız tedavi seçeneklerinden ikisi sabit köprü ve implanttır.

Klasik diş destekli köprü yapılabilmesi için boşluğun çevresindeki uygun dişlerin proteze destek olacak şekilde hazırlanması gerekebilir.

İmplant tedavisinde ise eksik diş bölgesine implant yerleştirilerek komşu dişlerden destek alınmadan restorasyon yapılması mümkün olabilir.

Ancak implant her hasta için otomatik olarak daha uygun seçenek değildir.

Kemik miktarı, sistemik sağlık durumu, diş eti sağlığı, eksik diş bölgesinin özellikleri, komşu dişlerin mevcut restorasyonları ve hastanın beklentileri değerlendirilmelidir.

Örneğin eksik dişin yanındaki dişlerde zaten kuron ihtiyacı bulunuyorsa tedavi planı farklılaşabilir.

Bu nedenle köprü ve implant arasında karar verirken yalnızca eksik diş sayısına bakılmamalıdır.

Kanal Tedavili Dişlerde Sabit Protez

Kanal tedavisi görmüş her dişin mutlaka kuronla kaplanması gerektiğini söylemek doğru değildir.

Tedavi seçimi kalan sağlam diş dokusuna, dişin ağız içerisindeki konumuna ve üzerine gelen kuvvetlere göre yapılmalıdır.

Özellikle arka bölgede geniş madde kaybı bulunan kanal tedavili dişlerde tüberküllerin korunması gerekebilir. Bu durumda onley, overlay veya kuron gibi restorasyonlar değerlendirilebilir.

Diş dokusunun büyük bölümünün kaybedildiği bazı vakalarda ise restorasyona destek sağlamak amacıyla fiber post uygulaması gerekebilir.

Amaç kanal tedavisi yapılan dişi otomatik olarak kaplamak değil, kalan doğal dokuyu koruyacak uygun restorasyonu seçmektir.

Sabit Protez Yapılırken Dişler Kesilir mi?

Klasik kuron ve diş destekli köprü tedavilerinde restorasyon için gerekli alanın oluşturulabilmesi amacıyla destek dişlerde belirli miktarda hazırlık yapılır.

Bu işlem geri dönüşü olmayan bir doku kaybı oluşturduğu için gereksiz kuron uygulamalarından kaçınmak önemlidir.

Dişin yalnızca belirli bir bölümünün restore edilmesi yeterliyse inley, onley veya overlay gibi daha konservatif restorasyonlar değerlendirilebilir.

Modern restoratif diş hekimliğinde temel prensip, tedavinin gerektirdiği ölçüde müdahale ederek mümkün olan en fazla sağlam diş dokusunu korumaktır.

Sabit Protezin Avantajları

Doğru planlandığında sabit protezler hem fonksiyon hem de estetik açısından önemli avantajlar sağlayabilir.

Sabit protezlerle;

• Eksik dişlerin oluşturduğu boşluklar tamamlanabilir,

• Çiğneme fonksiyonu yeniden düzenlenebilir,

• İleri derecede madde kaybetmiş dişler restore edilebilir,

• Dişlerin anatomik formu yeniden oluşturulabilir,

• Uygun materyallerle doğal diş görünümüne yakın sonuçlar elde edilebilir,

• İmplantlar üzerine sabit restorasyonlar hazırlanabilir.

Ancak protezin uzun dönem başarısı yalnızca kullanılan materyalin kalitesine bağlı değildir. Doğru planlama ve hastanın ağız bakım alışkanlıkları da önemlidir.

Sabit Protezin Ömrü Ne Kadardır?

Bir sabit protez için bütün hastalarda geçerli kesin bir kullanım süresi vermek doğru değildir.

Restorasyonun uzun dönem başarısı;

• Destek dişlerin sağlığına,

• Diş eti ve kemik dokusunun durumuna,

• Protezin ağız içerisindeki uyumuna,

• Kullanılan materyale,

• Çiğneme kuvvetlerine,

• Diş sıkma veya gıcırdatma alışkanlığına,

• Ağız hijyenine,

• Düzenli diş hekimi kontrollerine

bağlıdır.

Protezin kendisi çürümese bile kuron veya köprünün altında ve kenarlarında bulunan doğal diş dokusunda çürük gelişebilir. Bu nedenle protez yapıldıktan sonra ağız bakımının ihmal edilmemesi gerekir.

Sabit Protezlerin Bakımı Nasıl Yapılır?

Sabit protezlerin günlük bakımının doğal dişlerden ayrı düşünülmemesi gerekir.

Kuronların çevresi düzenli olarak fırçalanmalı ve diş araları uygun yöntemlerle temizlenmelidir.

Özellikle köprü protezlerinde eksik dişin yerini alan gövdenin altındaki alan normal diş ipiyle her zaman temizlenemez. Bu bölgelerde köprü altı diş ipleri, ara yüz fırçaları veya hekimin önerdiği farklı yardımcı ürünlerden yararlanılabilir.

İmplant üstü sabit protezlerde de implant çevresindeki dokuların temiz tutulması uzun dönem sağlık açısından önemlidir.

Düzenli profesyonel kontroller, protezin ve destek dokuların durumunun değerlendirilmesini sağlar.

Sabit Protezlerde Doğal Görünüm

Özellikle ön bölgedeki sabit restorasyonlarda yalnızca dişin rengini eşleştirmek yeterli değildir.

Doğal bir görünüm için;

• Dişlerin boyutları,

• Formları,

• Birbirleriyle oranları,

• Işık geçirgenliği,

• Yüzey dokusu,

• Diş etiyle ilişkisi,

• Dudak ve gülüş hattıyla uyumu

birlikte değerlendirilmelidir.

Çok beyaz veya birbirinin tamamen aynı formunda hazırlanan restorasyonlar her hastada doğal görünmeyebilir.

Estetik sabit protezlerde hedef, protezin dikkat çekmesi değil; mümkün olduğunca hastanın yüzü, gülüşü ve mevcut doğal dişleriyle uyum göstermesidir.

Üsküdar'da Sabit Protez Tedavisi

Dentsmile Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği'nde Üsküdar sabit protez tedavisi planlanırken öncelikle doğal dişlerin ve çevre dokuların mevcut durumunu değerlendiriyoruz.

Bir diş daha konservatif bir restorasyonla korunabiliyorsa gereksiz yere tam kuron yapılmasını tercih etmiyoruz. Eksik dişlerde ise sabit köprü, implant üstü protez ve diğer seçenekleri mevcut kemik yapısı ve komşu dişlerin durumuyla birlikte değerlendiriyoruz.

Sabit protez tedavisinde kullanılacak materyal de tek başına karar noktası değildir. Zirkonyum, tam seramik veya farklı restoratif materyaller arasındaki seçim; dişin konumu, estetik beklenti, çiğneme kuvvetleri ve tedavinin gereksinimlerine göre yapılmalıdır.

Üsküdar'da sabit protez uygulamalarındaki temel yaklaşımımız; mümkün olduğunca doğal diş dokusunu korumak, doğru endikasyonda doğru restorasyonu seçmek ve hazırlanan protezin yalnızca estetik görünmesini değil, ağız içerisindeki fonksiyon ve çevre dokularla uyumunu da sağlamaktır.