Çene Eklemi Rahatsızlıkları

Çene eklemi rahatsızlıkları, alt çeneyi kafatasına bağlayan temporomandibular eklem (TME/TMJ), çiğneme kasları ve bu yapılarla ilişkili dokularda ortaya çıkan problemleri kapsar. Çene eklemi; konuşma, çiğneme, esneme ve ağzın açılıp kapanması sırasında sürekli çalışan oldukça hareketli bir eklemdir.

Çene eklemindeki problemlerde hastalar yalnızca eklem bölgesinde ağrı yaşamayabilir. Çiğneme kaslarında hassasiyet, ağız açmada kısıtlılık, çeneden ses gelmesi ve yüz bölgesinde ağrı gibi farklı şikâyetler de görülebilir.

Dentsmile Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği'nde Üsküdar çene eklemi tedavisi planlanırken yalnızca ağrının bulunduğu bölgeye değil; çene hareketlerine, çiğneme kaslarına, eklem seslerine, dişlerin kapanışına ve hastanın şikâyetlerinin geçmişine birlikte bakılır.

Çene Eklemi Rahatsızlıklarının Belirtileri

Çene eklemi problemleri kişiden kişiye farklı belirtilerle ortaya çıkabilir.

En sık karşılaştığımız şikâyetler arasında;

• Çene eklemi veya çevresinde ağrı,

• Çiğneme sırasında ağrı ve hassasiyet,

• Ağız açmada kısıtlılık,

• Çenenin açılıp kapanırken bir tarafa kayması,

• Çeneden tıklama veya sürtünme sesi gelmesi,

• Çenenin zaman zaman kilitlenmesi,

• Çiğneme kaslarında gerginlik,

• Yüz ve şakak bölgesinde ağrı

yer alabilir.

Bazı hastalar özellikle sabah uyandıklarında çene kaslarında yorgunluk veya gerginlik hissedebilir. Bu durum gece sırasında gerçekleşen diş sıkma veya gıcırdatma gibi alışkanlıklarla ilişkili olabilir.

Ancak her baş, yüz veya kulak çevresi ağrısının çene ekleminden kaynaklandığını düşünmek doğru değildir. Benzer bölgelerde farklı hastalıklara bağlı ağrılar da görülebileceği için ayırıcı tanı önemlidir.

Çeneden Ses Gelmesi Bir Hastalık mıdır?

Hastaların en sık başvuru nedenlerinden biri ağzı açarken veya yemek yerken çeneden “tık” sesi gelmesidir.

Çene ekleminin içerisinde eklem hareketlerini düzenleyen disk adı verilen bir yapı bulunur. Bu yapının hareketindeki bazı değişiklikler açma ve kapama sırasında tıklama sesine neden olabilir.

Ancak çeneden gelen her ses tedavi gerektirmez.

Uzun süredir bulunan, ağrıya veya hareket kısıtlılığına neden olmayan bazı eklem sesleri yalnızca takip edilebilir.

Sesle birlikte ağrı, çene kilitlenmesi, ağız açıklığında azalma veya çene hareketlerinde belirgin değişiklik bulunuyorsa ayrıntılı değerlendirme yapılması gerekir.

Çene Eklemi Rahatsızlıkları Neden Oluşur?

Çene eklemi rahatsızlıklarının her zaman tek bir nedeni bulunmaz. Çoğu hastada birden fazla faktör birlikte etkili olabilir.

Diş sıkma ve gıcırdatma, çiğneme kaslarının aşırı kullanımı, uzun süreli sakız çiğneme, bazı travmalar ve eklemin kendi yapısındaki değişiklikler şikâyetlerin ortaya çıkmasında rol oynayabilir.

Stres bazı hastalarda diş sıkma ve kas aktivitesinin artmasıyla ilişkili olabilir ancak bütün çene eklemi problemlerini yalnızca strese bağlamak doğru değildir.

Eklem içerisindeki diskin konum değişiklikleri, eklem yüzeylerindeki dejeneratif değişiklikler ve bazı romatolojik hastalıklar da temporomandibular eklemi etkileyebilir.

Bu nedenle tedaviye başlamadan önce problemin ağırlıklı olarak eklemden mi, çiğneme kaslarından mı yoksa her iki yapıdan mı kaynaklandığının anlaşılması önemlidir.

Çene Eklemi Muayenesi Nasıl Yapılır?

Muayenede öncelikle hastanın şikâyetlerinin ne zaman başladığı, ağrının hangi durumlarda arttığı ve daha önce çenede kilitlenme veya travma yaşanıp yaşanmadığı değerlendirilir.

Ağız açıklığı ölçülür ve alt çenenin açma-kapama hareketleri incelenir. Çene eklemi ile çiğneme kasları muayene edilerek ağrı ve hassasiyet kontrol edilir.

Eklem seslerinin hangi hareket sırasında ortaya çıktığı da değerlendirilir.

Her hastada ileri görüntüleme yapılması gerekmez. Gerekli görülen durumlarda kemik yapıların değerlendirilmesinde radyografik yöntemlerden veya 3 boyutlu görüntülemeden yararlanılabilir.

Eklem diski ve diğer yumuşak dokuların ayrıntılı olarak incelenmesi gereken belirli vakalarda ise manyetik rezonans görüntüleme (MR) gerekebilir.

Çene Eklemi Tedavisi Nasıl Yapılır?

Çene eklemi tedavisi hastanın şikâyetinin kaynağına göre planlanmalıdır. Her hastaya uygulanan tek bir standart tedavi bulunmaz.

Çoğu çene eklemi probleminde öncelikle geri dönüşümlü ve cerrahi olmayan tedaviler tercih edilir.

Hastanın durumuna göre;

• Çene eklemini aşırı zorlayan alışkanlıkların azaltılması,

• Belirli bir süre daha yumuşak beslenme,

• Çiğneme kaslarına yönelik egzersizler,

• Gerekli durumlarda fizik tedavi,

• Hekim tarafından uygun görülen ilaç tedavileri,

• Oklüzal splint (gece plağı) uygulamaları

değerlendirilebilir.

Tedavinin amacı yalnızca ağrıyı geçici olarak azaltmak değil, çene eklemi ve kasları üzerinde şikâyeti artıran faktörleri mümkün olduğunca kontrol altına almaktır.

Gece Plağı Çene Eklemi Tedavisinde Kullanılır mı?

Gece plağı veya oklüzal splint, uygun hastalarda çene eklemi tedavisinin bir parçası olarak kullanılabilir.

Özellikle diş sıkma ve gıcırdatmanın eşlik ettiği bazı hastalarda dişlerin aşınmasını önlemeye ve çiğneme sistemi üzerindeki yüklerin yönetilmesine yardımcı olabilir.

Ancak çenesinden ses gelen veya çene ağrısı bulunan herkese otomatik olarak gece plağı yapılması doğru değildir.

Plağın tipi, kalınlığı, hangi çeneye uygulanacağı ve hastanın kapanışına nasıl uyumlandırılacağı tedavi planına göre belirlenmelidir. Kontrol edilmeden uzun süre kullanılan uygun olmayan apareyler istenmeyen kapanış değişikliklerine neden olabilir.

Bu nedenle oklüzal splintlerin hekim kontrolünde hazırlanması ve düzenli olarak takip edilmesi önemlidir.

Çene Eklemi Kilitlenmesi

Bazı hastalarda ağız açılırken çenenin belirli bir noktada takılması veya ağız açıklığının belirgin şekilde azalması görülebilir.

Daha nadiren hasta ağzını kapatmakta güçlük yaşayabilir.

Çene kilitlenmesinin farklı nedenleri bulunabileceğinden hastanın kendisinin çeneyi zorlayarak yerine oturtmaya çalışması doğru değildir.

Özellikle aniden gelişen ve devam eden çene kilitlenmelerinde erken değerlendirme önemlidir.

Çene Eklemi Rahatsızlıklarında Cerrahi Gerekir mi?

Çene eklemi rahatsızlıklarının büyük bölümünde ilk tedavi seçeneği cerrahi değildir.

Hastanın problemine göre konservatif tedavilerle başlanır ve tedaviye verilen yanıt takip edilir.

Belirli eklem içi problemlerde konservatif tedaviler yeterli olmadığında eklem içi girişimler veya cerrahi yöntemler gündeme gelebilir. Ancak bu karar hastanın klinik bulguları ve gerekli görüntüleme sonuçları birlikte değerlendirilerek verilmelidir.

Çeneden yalnızca ses gelmesi, tek başına cerrahi tedavi nedeni değildir.

Üsküdar'da Çene Eklemi Tedavisi

Dentsmile Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği'nde Üsküdar çene eklemi tedavisi öncesinde temporomandibular eklem, çiğneme kasları, ağız açıklığı ve çene hareketleri birlikte değerlendirilir.

Gerekli vakalarda görüntüleme yöntemlerinden yararlanılarak problemin eklem içerisindeki yapılardan mı yoksa ağırlıklı olarak çiğneme kaslarından mı kaynaklandığı araştırılır.

Tedavide mümkün olduğunca önceliğimiz geri dönüşümlü ve koruyucu yöntemlerdir. Hastanın durumuna göre alışkanlıkların düzenlenmesi, egzersiz, oklüzal splint ve gerekli diğer tedaviler birlikte planlanabilir.

Temel yaklaşımımız, her çene sesini veya ağrısını aynı şekilde tedavi etmek yerine şikâyetin kaynağını belirleyerek hastaya uygun, mümkün olduğunca koruyucu bir çene eklemi tedavisi planlamaktır.