Kanal Yenileme (Retreatment)

Kanal yenileme (retreatment), daha önce kanal tedavisi uygulanmış ancak iyileşmenin beklenen şekilde gerçekleşmediği veya zaman içerisinde yeniden enfeksiyon gelişen bir dişte mevcut kanal tedavisinin yeniden yapılması işlemidir. Endodontide bu işlem, kanal tedavisi yenileme veya endodontik retreatment olarak da adlandırılır.

Tedavi sırasında daha önce kök kanallarına yerleştirilmiş kanal dolgu materyalleri uzaklaştırılır. Kök kanal sistemi yeniden değerlendirilir, temizlenir ve dezenfekte edilir. Gerekli koşullar sağlandıktan sonra kanallar tekrar doldurularak dişin ağızda korunması amaçlanır.

Daha önce kanal tedavisi yapılmış bir dişte yeniden ağrı veya enfeksiyon gelişmesi, dişin mutlaka çekilmesi gerektiği anlamına gelmez. Diş restoratif ve periodontal açıdan korunabilecek durumdaysa kanal tedavisinin yenilenmesi önemli bir tedavi seçeneği olabilir.

Kanal Tedavisi Neden Yenilenir?

Başarılı şekilde yapılmış kanal tedavili bir diş uzun yıllar ağızda fonksiyon görebilir. Ancak bazı dişlerde ilk tedaviden sonra iyileşme gerçekleşmeyebilir veya yıllar sonra yeniden problem ortaya çıkabilir.

Kanal tedavisinin yenilenmesini gerektirebilecek başlıca durumlar şunlardır:

• Tedavi Edilmemiş Kök Kanalları: Bazı dişlerin kök kanal anatomisi oldukça karmaşıktır. İlk tedavi sırasında fark edilmemiş veya ulaşılamamış ek bir kanal enfeksiyonun devam etmesine neden olabilir.

• Yetersiz Kanal Tedavisi: Kök kanallarının yeterli uzunlukta temizlenmemesi, dezenfeksiyonun yetersiz kalması veya kanal dolgusunun uygun şekilde gerçekleştirilememesi tedavinin başarısını etkileyebilir.

• Karmaşık Kanal Anatomisi: Dar, eğimli, kalsifiye veya anatomik olarak farklı kanallar ilk tedavinin gerçekleştirilmesini zorlaştırabilir.

• Yeniden Çürük Oluşması: Kanal tedavili dişte gelişen yeni bir çürük, bakterilerin yeniden kanal sistemine ulaşmasına neden olabilir.

• Restorasyonun Sızdırması: Dolgu veya kuronun bütünlüğünün bozulması sonucunda ağız içerisindeki mikroorganizmalar yeniden kök kanal sistemine ulaşabilir.

• Restorasyonun Gecikmesi: Kanal tedavisi tamamlandıktan sonra dişin kalıcı restorasyonunun uzun süre yapılmaması bazı vakalarda yeniden kontaminasyon riskini artırabilir.

• Restorasyon veya Diş Kırığı: Kanal tedavili dişin veya üzerindeki restorasyonun kırılması kanal sisteminin yeniden ağız ortamıyla temas etmesine neden olabilir.

Her kanal tedavili dişte görülen ağrı veya radyografik değişiklik doğrudan başarısız kanal tedavisi anlamına gelmez. Öncelikle problemin kaynağının doğru teşhis edilmesi gerekir.

Kanal Tedavisinin Başarısız Olduğu Nasıl Anlaşılır?

Kanal tedavisinden sonra problem bulunan bir diş her zaman ağrı yapmayabilir.

Bazı hastalarda;

• Dişte kendiliğinden veya çiğneme sırasında ağrı,

• Dişin üzerine basıldığında hassasiyet,

• Diş etinde şişlik,

• Tekrarlayan apse,

• Diş eti üzerinde zaman zaman oluşup kaybolan küçük bir fistül,

• Kök çevresinde radyografik lezyon

görülebilir.

Bununla birlikte herhangi bir şikâyeti bulunmayan bazı dişlerde problem rutin radyografik kontroller sırasında tespit edilebilir.

Özellikle kanal tedavisinden hemen sonra çekilen radyografide kök ucunda görülen bir lezyonun bulunması, tedavinin başarısız olduğu anlamına gelmez. Kemik dokusunun iyileşmesi zaman alabilir.

Bu nedenle kanal tedavisinin başarısı klinik bulgular, hastanın şikâyetleri ve belirli aralıklarla yapılan radyolojik takip birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.

Kanal Yenileme (Retreatment) Nasıl Yapılır?

Kanal tedavisi yenileme işlemi, ilk kez yapılan kanal tedavisine göre bazı vakalarda daha kompleks olabilir.

Çünkü kök kanallarında daha önce yerleştirilmiş materyaller bulunabilir ve dişin üzerinde dolgu, kuron veya fiber post gibi restorasyonlar yer alabilir.

Klinik ve Radyolojik Değerlendirme

Öncelikle dişin neden iyileşmediği veya yeniden neden problem oluşturduğu araştırılır.

Mevcut kanal tedavisinin kalitesi, köklerin yapısı, dişin üst restorasyonu ve kök çevresindeki kemik dokusu değerlendirilir.

Gerekli görülen kompleks vakalarda dental volumetrik tomografi (CBCT) kullanılarak kök ve kanal anatomisi üç boyutlu olarak incelenebilir.

Eski Restorasyona Ulaşılması

Kök kanallarına ulaşabilmek için dişin üzerindeki mevcut restorasyonun bir bölümü veya tamamı kaldırılabilir.

Bazı dişlerde kuron veya post gibi restorasyonların varlığı kanal sistemine ulaşmayı zorlaştırabilir.

Bu nedenle mevcut restorasyonların korunup korunamayacağı vaka özelinde değerlendirilir.

Eski Kanal Dolgusunun Çıkarılması

Daha önce kök kanallarına yerleştirilmiş kanal dolgu materyalleri özel endodontik aletler kullanılarak kontrollü şekilde uzaklaştırılır.

Bu aşamada amaç kanal sistemine yeniden ulaşırken mümkün olduğunca sağlam diş dokusunu korumaktır.

Kök Kanallarının Yeniden Değerlendirilmesi

Eski kanal dolguları uzaklaştırıldıktan sonra kanal anatomisi yeniden incelenir.

İlk tedavide gözden kaçmış ek kanallar, anatomik farklılıklar veya tedaviyi etkileyen başka problemler araştırılır.

Temizlik ve Dezenfeksiyon

Kök kanalları yeniden temizlenir ve şekillendirilir.

Uygun irrigasyon solüsyonları kullanılarak kanal içerisindeki mikroorganizmaların ve doku artıklarının mümkün olduğunca uzaklaştırılması amaçlanır.

Enfeksiyonun ve dişin durumuna göre tedavi tek seansta tamamlanabileceği gibi birden fazla seans da gerekebilir.

Kanalların Yeniden Doldurulması

Kök kanal sistemi uygun şekilde temizlendikten, dezenfekte edildikten ve hazırlandıktan sonra kanallar yeniden doldurulur.

Dişin Restorasyonu

Kanal yenileme işleminin ardından dişin üst restorasyonu da yeniden değerlendirilir.

Kalan sağlam diş dokusuna göre dolgu, onlay veya kuron gibi uygun bir restorasyon planlanabilir.

Tedavinin uzun dönem başarısında kök kanal tedavisinin yanı sıra üst restorasyonun sızdırmazlığı ve yapısal dayanıklılığı da önemlidir.

Mikroskopla Kanal Tedavisi Yenileme

Dental operasyon mikroskobu, özellikle kanal tedavisi yenileme vakalarında önemli avantajlar sağlayabilir.

Daha önce tedavi edilmiş bir dişte kanal girişleri restoratif materyallerle örtülmüş olabilir veya ilk tedavide fark edilmemiş ek kanallar bulunabilir.

Mikroskop;

• Kanal girişlerinin değerlendirilmesinde,

• Gözden kaçmış ek kanalların araştırılmasında,

• Kalsifiye kanalların bulunmasında,

• Eski kanal materyallerinin kontrollü şekilde uzaklaştırılmasında,

• Kırılmış kanal aletlerinin değerlendirilmesinde,

• Perforasyonların tespit ve tedavisinde

hekime büyütme ve güçlü aydınlatma sağlar.

Ancak mikroskop kullanılması tedavinin kesin olarak başarılı olacağını garanti etmez. Başarı, problemin nedeni ve dişin mevcut durumu başta olmak üzere birçok faktöre bağlıdır.

Kanal İçerisindeki Kırık Alet Retreatment Sırasında Çıkarılabilir mi?

Önceki kanal tedavisinden kalan kırılmış bir endodontik alet varsa retreatment sırasında bu durum ayrıca değerlendirilir.

Kırık aletin çıkarılıp çıkarılamayacağı;

• Kanal içerisindeki konumuna,

• Kökün eğimine,

• Aletin uzunluğuna,

• Çevresindeki sağlam diş dokusuna,

• Aleti çıkarmak için kaldırılması gereken kök dokusu miktarına

bağlıdır.

Mikroskop ve ultrasonik sistemler uygun vakalarda kırık aletlerin uzaklaştırılmasına yardımcı olabilir.

Ancak her kırık kanal aletinin mutlaka çıkarılması gerektiği düşünülmemelidir. Aleti çıkarmaya çalışırken kökte aşırı madde kaybı veya perforasyon riski oluşacaksa farklı tedavi seçenekleri değerlendirilebilir.

Fiber Post Bulunan Dişte Kanal Tedavisi Yenilenebilir mi?

Kanal tedavili ve ileri derecede madde kaybı bulunan bazı dişlerde fiber post uygulanmış olabilir.

Kanal tedavisinin yenilenmesi gerektiğinde mevcut fiber postun uzaklaştırılması gerekebilir.

Postun tipi, uzunluğu, kullanılan yapıştırıcı sistem, kök anatomisi ve kalan sağlam diş dokusu işlemin zorluk derecesini etkiler.

Uygun vakalarda büyütme ve ultrasonik sistemlerden yararlanılarak post kontrollü şekilde uzaklaştırılabilir.

Ancak her postun çıkarılması risksiz değildir. Postun uzaklaştırılması sırasında oluşabilecek kök dokusu kaybı ve perforasyon riski değerlendirilerek tedavi kararı verilmelidir.

Kanal Yenileme mi Apikal Rezeksiyon mu?

Daha önce kanal tedavisi yapılmış bir dişin kök ucunda iyileşmeyen enfeksiyon bulunduğunda iki farklı yaklaşım gündeme gelebilir:

Kanal tedavisinin yenilenmesi (retreatment) veya apikal rezeksiyon.

Problem kök kanal sisteminin içerisinden kaynaklanıyorsa ve kanallara yeniden ulaşmak mümkünse öncelikle kanal tedavisinin yenilenmesi değerlendirilebilir.

Örneğin ilk tedavide gözden kaçmış bir kanal veya yetersiz kanal dolgusu bulunuyorsa yalnızca kök ucundaki dokuyu cerrahi olarak uzaklaştırmak problemin kanal içerisindeki nedenini ortadan kaldırmayabilir.

Buna karşılık mevcut restorasyonlar nedeniyle kanal sistemine yeniden ulaşmanın mümkün olmadığı veya problemin kanal içerisinden çözülemediği seçilmiş vakalarda apikal rezeksiyon değerlendirilebilir.

Her hasta için aynı yöntem doğru değildir. Karar klinik ve radyolojik değerlendirmeye göre verilmelidir.

Kanal Yenileme mi Diş Çekimi mi?

Daha önce kanal tedavisi yapılmış bir dişte yeniden enfeksiyon gelişmesi, dişin doğrudan çekilmesi gerektiği anlamına gelmez.

Diş;

• Restoratif olarak yeniden yapılabilir durumdaysa,

• Yeterli periodontal desteğe sahipse,

• Restore edilemeyecek bir kök kırığı bulunmuyorsa,

• Kanal sistemine yeniden ulaşılabiliyorsa

kanal tedavisinin yenilenmesi değerlendirilebilir.

Doğal dişin uygun koşullarda korunması mümkünse, diş çekimi ve implant tedavisine geçmeden önce retreatment seçeneğinin değerlendirilmesi önemlidir.

Ancak dişte vertikal kök kırığı, ileri periodontal destek kaybı veya restore edilemeyecek seviyede madde kaybı bulunması durumunda kanal yenileme uygun olmayabilir.

Kanal Yenileme Tedavisi Kaç Seans Sürer?

Kanal tedavisi yenilemenin kaç seansta tamamlanacağı her hasta için farklıdır.

Tedavi süresi;

• Kök ve kanal sayısına,

• Kanal anatomisine,

• Eski kanal dolgusunun özelliklerine,

• Post veya kırık alet bulunmasına,

• Enfeksiyonun durumuna,

• Tedavi sırasında karşılaşılan komplikasyonlara

göre değişebilir.

Bazı vakalar tek seansta tamamlanabilirken kompleks retreatment vakalarında birden fazla seans gerekebilir.

Muayene ve radyolojik değerlendirme yapılmadan kesin tedavi süresi vermek doğru değildir.

Kanal Yenileme Tedavisi Ağrılı mıdır?

Kanal tedavisi yenileme işlemi genellikle lokal anestezi altında gerçekleştirilir.

Yeterli anestezi sağlandığında işlem sırasında belirgin ağrı hissedilmesi beklenmez.

Tedavinin ardından birkaç gün dişte hafif hassasiyet veya üzerine basıldığında rahatsızlık görülebilir.

Özellikle tedavi öncesinde kök çevresinde enfeksiyon bulunan dişlerde bu hassasiyet daha belirgin olabilir.

Şiddetli veya giderek artan ağrı, belirgin şişlik veya beklenmeyen başka bir şikâyet oluşması durumunda diş hekimiyle iletişime geçilmelidir.

Kanal Yenileme Tedavisinin Başarısı

Kanal tedavisinin yenilenmesi uygun vakalarda doğal dişin korunmasına yardımcı olabilir. Ancak her retreatment işleminin başarılı olacağını garanti etmek mümkün değildir.

Tedavinin başarısı;

• İlk kanal tedavisinin neden başarısız olduğuna,

• Kök kanal anatomisine,

• Enfeksiyonun özelliklerine,

• Kök çevresindeki dokuların durumuna,

• Dişte perforasyon veya kırık bulunup bulunmamasına,

• Kalan sağlam diş dokusuna,

• Yeni kanal tedavisinin kalitesine,

• Üst restorasyonun başarısına

bağlıdır.

Bu nedenle kanal yenileme tedavisinde yalnızca eski kanal dolgusunu çıkarıp yeniden doldurmak yeterli değildir. Önceki tedavinin neden başarısız olduğunun mümkün olduğunca belirlenmesi önemlidir.

Kanal Yenileme Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?

Retreatment sonrasında kanal tedavili dişin uzun dönem korunabilmesi için ağız hijyenine ve üst restorasyona dikkat edilmelidir.

• Dişler düzenli olarak fırçalanmalıdır.

• Diş araları uygun yöntemlerle temizlenmelidir.

• Kalıcı restorasyon tamamlanana kadar tedavi edilen dişle çok sert yiyecekler çiğnenmemelidir.

• Geçici restorasyon varsa korunmalıdır.

• Kalıcı üst restorasyon gereksiz yere geciktirilmemelidir.

• Önerilen klinik ve radyolojik kontroller aksatılmamalıdır.

Kök ucunda daha önce lezyon bulunan dişlerde kemik iyileşmesinin radyografik olarak görülmesi zaman alabilir. Bu nedenle tedavinin başarısı yalnızca işlemden hemen sonra değil, takip kontrollerinde de değerlendirilir.

Üsküdar İstanbul'da Kanal Yenileme (Retreatment)

Dentsmile Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği – Üsküdar, İstanbul'da kanal yenileme (retreatment) değerlendirmesinde öncelikle daha önce yapılmış kanal tedavisinin neden iyileşmediğini veya yıllar sonra neden yeniden problem oluşturduğunu belirlemeye çalışıyoruz.

Klinik muayene ve radyolojik değerlendirme sonucunda dişin korunabilir olduğuna karar verilirse kanal tedavisinin yenilenmesi planlanabilir. Özellikle kompleks vakalarda dental mikroskop, büyütme sistemleri, ultrasonik cihazlar ve gerekli durumlarda üç boyutlu görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.

Üsküdar'da kanal tedavisi yenileme ihtiyacı bulunan bir hastada amaç yalnızca eski kanal dolgusunu değiştirmek değildir. Tedavinin başarısız olmasına neden olan faktörü mümkün olduğunca belirlemek ve bu problemi ortadan kaldırarak doğal dişi yeniden sağlıklı şekilde fonksiyona kazandırmak gerekir.

Daha önce kanal tedavisi yapılmış bir dişte tekrar ağrı veya enfeksiyon geliştiğinde diş çekimi her zaman ilk seçenek olmak zorunda değildir.

Dentsmile'da temel yaklaşımımız; dişin restoratif ve periodontal açıdan korunabilirliğini değerlendirmek, kanal yenileme, apikal rezeksiyon veya diğer tedavi seçenekleri arasından hasta için uygun yöntemi belirlemek ve mümkün olduğu durumlarda doğal dişi korumaktır.