Kırık Diş Çekimi

Kırık diş çekimi, kırılma sonrasında sağlıklı ve fonksiyonel şekilde restore edilmesi mümkün olmayan dişlerin ağızdan uzaklaştırılması işlemidir. Diş kırıkları; travma, ileri çürük, büyük ve eski dolgular, diş sıkma, sert bir cismi ısırma veya diş dokusunun zaman içerisinde zayıflaması gibi farklı nedenlerle meydana gelebilir.

Bir dişin kırılmış olması, mutlaka çekilmesi gerektiği anlamına gelmez. Dişin ne kadarının sağlam kaldığı, kırığın diş eti seviyesine göre konumu, kök yapısı, pulpanın durumu ve çevresindeki kemik desteği birlikte değerlendirilmelidir.

Bazı kırık dişler kompozit dolgu, kanal tedavisi, fiber post, onley, overlay veya kuron gibi tedavilerle uzun süre ağızda tutulabilir. Kırık köke doğru ilerlemişse veya dişin güvenilir şekilde restore edilebilmesi için yeterli sağlam doku kalmamışsa çekim gerekli hale gelebilir.

Dentsmile Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği'nde Üsküdar kırık diş çekimi için başvuran hastalarda önceliğimiz çekim yapmak değil, doğal dişin korunma ihtimalini değerlendirmektir.

Dişler Neden Kırılır?

Sağlıklı bir diş oldukça yüksek çiğneme kuvvetlerine dayanabilir. Ancak diş dokusunun bütünlüğünü azaltan bazı durumlar kırılma riskini artırır.

Özellikle geniş çürükler ve büyük dolgular nedeniyle sağlam diş dokusunun azalması, kalan duvarların çiğneme kuvvetleri karşısında zayıflamasına neden olabilir.

Diş kırıkları;

• İleri derecede çürük,

• Büyük ve eski dolgular,

• Sert yiyecek veya cisimlerin ısırılması,

• Dişe alınan darbe ve travmalar,

• Diş sıkma ve gıcırdatma,

• Diş dokusundaki çatlaklar,

• Kanal tedavili ve ileri derecede madde kaybetmiş dişlerin yeterli şekilde restore edilmemesi

gibi nedenlerle meydana gelebilir.

Kırığın nedeni, uygulanacak tedavinin belirlenmesinde önemlidir.

Kırık Diş Her Zaman Çekilir mi?

Hayır. Kırılmış bir dişin tedavisinde ilk değerlendirilmesi gereken konu, dişin restore edilerek korunup korunamayacağıdır.

Küçük kırıklar çoğu zaman kompozit restorasyonlarla onarılabilir. Daha geniş madde kayıplarında inley, onley, overlay veya kuron gibi restoratif seçeneklerden yararlanılabilir.

Kırık nedeniyle dişin pulpa dokusu etkilenmişse kanal tedavisi gerekebilir. Kanal tedavisi sonrasında yeterli sağlam diş dokusu bulunan bazı dişlerde fiber post ve uygun üst restorasyonlarla dişin yeniden fonksiyona kazandırılması mümkün olabilir.

Bu nedenle yalnızca ağız içerisinde görünen kırığın büyüklüğüne bakarak çekim kararı verilmesi doğru değildir.

Kırık Diş Hangi Durumlarda Çekilebilir?

Dişin uzun dönem sağlıklı şekilde restore edilemeyeceğinin düşünüldüğü durumlarda çekim değerlendirilebilir.

Özellikle;

• Kırığın kökün derin bölgelerine kadar ilerlediği,

• Vertikal kök kırığı bulunduğu,

• Diş eti altında çok derin madde kaybı oluştuğu,

• Restorasyonu destekleyecek yeterli sağlam diş dokusu kalmadığı,

• İleri derecede kemik desteği kaybı bulunduğu,

• Kök yapısının tedavi edilemeyecek ölçüde zarar gördüğü,

• Tekrarlayan enfeksiyonlarla birlikte dişin korunmasının mümkün olmadığı

durumlarda çekim gerekebilir.

Bununla birlikte her vaka kendi içerisinde değerlendirilmelidir. Aynı seviyede kırılmış görünen iki dişin tedavi seçenekleri birbirinden farklı olabilir.

Diş Eti Seviyesinde Kırılan Diş Kurtarılabilir mi?

Dişin diş eti seviyesinde kırılması, otomatik olarak çekilmesi gerektiği anlamına gelmez.

Öncelikle kırığın köke ne kadar ilerlediği ve diş eti üzerinde restorasyonu destekleyecek yeterli sağlam dokunun oluşturulup oluşturulamayacağı değerlendirilir.

Bazı vakalarda kanal tedavisi ve uygun restoratif işlemlerle diş korunabilir. Seçilmiş durumlarda ortodontik ekstrüzyon veya kuron boyu uzatma gibi yöntemler de tedavi planının bir parçası olabilir.

Ancak kırık kökün derin bölgelerine ilerlemişse veya uzun dönem güvenilir bir restorasyon yapılması mümkün değilse çekim daha doğru bir seçenek haline gelebilir.

Burada amaç her dişi ne pahasına olursa olsun ağızda tutmak değil, korunduğunda uzun dönem sağlıklı ve fonksiyonel olabilecek dişleri korumaktır.

Kökten Kırılan Dişlerde Tedavi

Kök kırıklarının tedavisi kırığın yönüne ve bulunduğu seviyeye göre değişir.

Özellikle diş kökü boyunca uzanan vertikal kök kırıkları, dişin uzun dönem korunmasını güçleştiren önemli durumlardan biridir.

Buna karşılık travma sonucunda oluşan bazı yatay kök kırıklarında dişin çekilmeden takip veya tedavi edilebildiği vakalar vardır.

Dolayısıyla “kök kırığı” tek başına yeterli bir tanımlama değildir. Kırığın konumu, yönü, dişin hareketliliği, pulpanın durumu ve çevredeki kemik dokusu değerlendirilmelidir.

Kırık Diş Çekimi Öncesinde Röntgen Gerekir mi?

Kırık dişlerde klinik muayenenin yanında radyografik değerlendirme çoğu zaman önemli bilgiler sağlar.

Röntgen ile;

• Diş köklerinin şekli,

• Kırığın kökle ilişkisi,

• Kök çevresindeki kemik dokusu,

• Enfeksiyon bulunup bulunmadığı,

• Önceden yapılmış kanal tedavisinin durumu,

• Komşu anatomik yapılar

değerlendirilebilir.

Bazı ince çatlaklar ve kök kırıkları iki boyutlu röntgenlerde her zaman açık şekilde görülemeyebilir. Klinik bulguların gerekli kıldığı seçilmiş vakalarda üç boyutlu dental tomografiden (CBCT) yararlanılabilir.

Her kırık diş için tomografi çekilmesi gerekli değildir.

Kırık Diş Çekimi Nasıl Yapılır?

Çekim öncesinde dişin ağız içerisinde kalan bölümü ve kök yapısı değerlendirilir.

Dişin yeterli bölümü diş eti üzerinde bulunuyorsa uygun aletlerle normal diş çekimi gerçekleştirilebilir.

Ancak diş tamamen diş eti seviyesinde veya altında kırılmışsa, köke ulaşmak için cerrahi yöntem gerekebilir.

Lokal anestezi sağlandıktan sonra diş veya kök kontrollü şekilde çevre dokulardan ayrılır. Gerektiğinde kökler birbirinden ayrılarak ayrı ayrı çıkarılabilir.

Diş eti veya kemik seviyesinin altında kalan köklerde sınırlı bir cerrahi girişim gerekebilir. İşlem sonunda çekim alanı kontrol edilir ve gerekli durumlarda dikiş uygulanır.

Kırık Kökün Cerrahi Olarak Çıkarılması

Dişin kron kısmının tamamen kaybolduğu bazı vakalarda ağız içerisinde yalnızca kök veya kök parçaları kalabilir.

Kökün normal çekim aletleriyle güvenli şekilde çıkarılması mümkün değilse cerrahi olarak ulaşılması gerekebilir.

Ancak ağız içerisinde bulunan her küçük kök parçasının koşulsuz olarak çıkarılması doğru değildir.

Özellikle kök parçası önemli anatomik yapılara çok yakınsa, enfeksiyon bulunmuyorsa ve çıkarılması daha büyük bir risk oluşturuyorsa farklı bir yaklaşım değerlendirilebilir.

Bu karar kök parçasının büyüklüğüne, konumuna, enfeksiyon durumuna ve çevre anatomik yapılara göre verilmelidir.

Kırık Diş Çekimi Ağrılı mıdır?

Kırık diş çekimi lokal anestezi altında gerçekleştirilir. Yeterli anestezi sağlandığında işlem sırasında keskin ağrı hissedilmemesi beklenir.

Hasta çekim sırasında basınç ve hareket hissedebilir.

Dişin çevresinde aktif enfeksiyon bulunması bazı vakalarda anestezi yönetimini daha dikkatli hale getirebilir. Gerekli olduğunda ek anestezi tekniklerinden yararlanılır.

İşlem sonrasında anestezinin etkisi geçtiğinde belirli miktarda ağrı ve hassasiyet görülebilir. Cerrahi müdahale gereken çekimlerde şikâyetler basit çekimlere göre daha belirgin olabilir.

Kırık Diş Çekimi Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?

Çekim sonrasında oluşan kan pıhtısının korunması yara iyileşmesi açısından önemlidir.

İlk dönemde;

• Hekimin yerleştirdiği gazlı bez önerilen süre boyunca kontrollü şekilde ısırılmalıdır.

• Kuvvetli ağız çalkalama ve sık tükürmeden kaçınılmalıdır.

• Çekim bölgesi dil veya parmakla kurcalanmamalıdır.

• Çok sıcak yiyecek ve içecek tüketilmemelidir.

• Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durulmalıdır.

• Pipet gibi emme kuvveti oluşturan uygulamalardan kaçınılmalıdır.

• Hekim tarafından reçete edilen ilaçlar varsa önerildiği şekilde kullanılmalıdır.

İlk saatlerde tükürüğün hafif kanlı görünmesi normal olabilir. Durmayan veya yoğun kanama meydana gelmesi halinde klinikle iletişime geçilmelidir.

Kırık Diş Çekildikten Sonra Yerine Ne Yapılır?

Özellikle kalıcı bir diş çekildiğinde oluşan boşluğun uzun dönem nasıl yönetileceği çekimden önce değerlendirilmelidir.

Eksik dişin yerine uygulanabilecek tedavi seçenekleri arasında;

• Dental implant,

• Sabit köprü,

• Hareketli protez

bulunabilir.

Hangi tedavinin uygun olduğu çekilen dişin konumuna, komşu dişlerin durumuna, kemik miktarına, kapanış ilişkisine ve hastanın genel ağız sağlığına göre belirlenir.

Özellikle implant düşünülüyorsa çekim işleminin sonraki implant tedavisinden bağımsız planlanmaması önemlidir.

Kırık Diş Çekimi ve İmplant

Kırık bir dişin çekilmesinden sonra implant planlanıyorsa çekim sırasında mevcut kemik dokusunun mümkün olduğunca korunması önem kazanır.

Uygun vakalarda diş çekimiyle aynı seansta implant yerleştirilmesi mümkün olabilir. Ancak her kırık diş vakası hemen implant için uygun değildir.

Aktif enfeksiyonun durumu, kemik miktarı, çekim boşluğunun yapısı, diş eti özellikleri ve implantın yeterli başlangıç stabilitesinin sağlanıp sağlanamayacağı değerlendirilmelidir.

Bazı hastalarda çekim sonrasında iyileşme beklenir ve implant daha sonraki dönemde uygulanır.

Kemik hacminin korunmasının önemli olduğu vakalarda çekim sırasında soket koruma veya kemik grefti gibi işlemler de değerlendirilebilir.

Kırık Diş Çekimi Sonrası İyileşme

Çekim sonrasında ilk olarak dişin bulunduğu boşlukta kan pıhtısı oluşur. Ardından yumuşak dokular iyileşmeye başlar ve zaman içerisinde kemik dokusunda yeniden yapılanma gerçekleşir.

Diş etinin kısa sürede kapanmaya başlaması, alttaki kemiğin tamamen iyileştiği anlamına gelmez. Kemik iyileşmesi daha uzun bir süreçtir.

Çekim sonrasındaki ağrı ve hassasiyetin genel olarak zaman içerisinde azalması beklenir.

Birkaç gün sonra giderek artan şiddetli ağrı, kötü tat veya koku, belirgin şişlik, ateş ya da durmayan kanama gibi belirtiler gelişirse çekim alanının kontrol edilmesi gerekir.

Üsküdar'da Kırık Diş Çekimi

Dentsmile Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği'nde Üsküdar kırık diş çekimi için başvuran hastalarda ilk yaklaşımımız, kırılmış dişin tedavi edilerek korunma ihtimalini değerlendirmektir.

Kırığın büyüklüğüne ve kalan sağlam diş dokusuna göre kompozit dolgu, kanal tedavisi, fiber post, inley-onley, overlay veya kuron gibi farklı tedavilerle doğal dişin korunması mümkün olabilir.

Dişin restore edilemeyecek durumda olduğu vakalarda ise kök yapısı, çevredeki kemik dokusu ve sonraki tedavi planı dikkate alınarak çekim yöntemi belirlenir. Özellikle çekim sonrasında implant düşünülüyorsa kemik dokusunun mümkün olduğunca korunması tedavi planının önemli bir parçasıdır.

Üsküdar'da kırık diş çekimi planlamasındaki temel yaklaşımımız; kurtarılabilecek doğal dişleri korumak, çekimin gerekli olduğu durumlarda ise işlemi çevre dokulara mümkün olduğunca kontrollü müdahaleyle gerçekleştirmek ve oluşacak diş eksikliğinin sonraki tedavisini daha çekim aşamasında değerlendirmektir.